على دوانى
106
سيد رضى مؤلف نهج البلاغه ( فارسى )
گذشته از مقدمهاى كه بر نهج البلاغه نوشته ، در مقدمه و آخر بعضى از سخنان حضرت توضيحات مىدهد كه كاملا مىتوان آن را از كلام اصلى نهج البلاغه تميز داد ، و به خوبى روشن است ، كه سخنان سيد رضى با آن قدرت فكرى و ادبى و نويسندگى كه داشته است ، طرف نسبت با سخنان متن نهج البلاغه نيست . گفتگو در بارهء صحت مطالب نهج البلاغه و انتساب آن و از جمله خطبه شقشقيه به حضرت أمير المؤمنين عليه السلام و علت اين كه چرا چنين پندارى به ميان آمده كه آن را ساخته سيد رضى يا سيد مرتضى يا ديگرى بدانند ، و تحقيق در اين خصوص را حوالت مىدهيم به كتاب كم حجم ولى پر ارج « ما هو نهج البلاغه » تأليف علامه فقيد شيعه مرحوم سيد هبة الدين شهرستانى « 13 » . علامه شهرستانى تحت عنوان « يك اشتباه بزرگ و پاسخ آن » در كتاب مزبور مىنويسد : « بعضى از نويسندگان بىهدف و مغرض عامه و بيگانه ، به پندار خود خواستهاند بگويند : سيد رضى تمام كتاب با عظمت « نهج البلاغه » يا يك خطبه يا يك كلمه آن را خود ساخته و به مولاى متقيان عليه السلام نسبت داده ، و در اين خصوص تعمد به دروغ داشتهاند ، با هر بهانه و دستاويزى كه باشد اين سخن ، به هيچ وجه مورد پذيرش كسانى كه سيد رضى را مىشناسند ، و از زندگانى او آگاهى دارند ، نيست . زيرا ساحت قدس و دامن پاك سيد رضى نزد همگان معلوم و زهد و وارستگى او نسبت به دنيا مشهور و تقوى و پرهيزكارى او معروف مىباشد . داستانهاى صراحت لهجه ، شهامت ، پاكدلى ، صداقت و راستگوئى ، و آزادمنشى وى با خلفا و وزراى عصرش ، به قدرى مشهور و در كتب تراجم آمده است كه ما را از هر گونه توضيحى بىنياز مىگرداند . پارسائى و قداست نفس سيد رضى تا آنجا بود كه ابو اسحاق صابى ( صبّى ) اديب و نويسندهء معروف عرب با اين كه مسلمان نبود ، به خاطر رابطه ادبى كه ميان آنها برقرار ، و احترامى كه وى براى سيد رضى قائل بود . ماه رمضان را روزه مىگرفت ! سيد رضى هم بعد از وفات صابى قصيدهاى در مرثيه او سرود كه مشهور است . دوستى و رابطه ادبى آنها سالها طول كشيد ، و در اين مدت ديده نشده بود كه سيد رضى از نظر مذهبى اعتراضى به صابى بكند ، و حتى بوئى از تعصب دينى از وى در مقابل ابو اسحاق صابى استشمام نشد . بنا بر اين چگونه تعصب و جرأت او را وادار مىكند كه نهج البلاغه را خود بسازد و به نام
--> ( 13 ) - اين كتاب توسط فاضل محترم ميرزاده اهرى با مقدمهاى از نويسندهء اين سطور به نام « پيرامون نهج البلاغه » از طرف بنياد نهج البلاغه منتشر گرديده است .